Audio Batı'da Soytarı'nın Doğu'da Dalkavuk'un Kısa Tarihi

Tarihin Öteki Yüzü Podcast10.01.20 09:53 Uhr

46. Bölüm von ÖZGÜRÜZ RADYO | Ayşe Hür

Dauer: 00:41:44 Tarihçi Ayşe Hür bu hafta, Batı'da Soytarı'nın Doğu'da Dalkavuk'un Kısa Tarihini anlatıyor: Muktedirin, kralın, sultanın, padişahın "dev aynası" ; Türkçedeki Türkçe “soytarı”, Arapça, sahte penis takarak gülünç veya müstehcen oyunlar oynayan kişiler için kullanılan sa’tir’den geliyor. Bunun kaynağı ise Yunan mitolojisinde sahte penis ve keçi ayaklarla tasvir edilen mitolojik yaratık Satyros. Roma İmparatorluğu’nda savaştan dönen muzaffer bir komutanı halk coşkuyla karşılarken hemen yanında bulunan bir kişi şöyle dermiş komutana: "Unutmayın efendim, siz tanrı değilsiniz!" Gaddarlığıyla tanınan İngiliz Kralı VIII. Henry’nin soytarısı Will Somers, “Harry” diye hitap ettiği Henry’nin önünde asla eğilmez, konuşmaya başlamadan önce “Yüce majesteleri! gibi hitapları asla kullanmaz ve sözünü asla esirgemezdi. Püritenler 1642’de İngiliz tiyatrolarını kapatmış, 1660’ta tekrar açmışlardı ama bu tarihten itibaren kaba sabalıkları, bel altı esprileri halkın çok hoşuna giden soytarılara sahnede yer yoktu. “Aaaa Kral çıplak!” nidası ise Kibritçi Kız, Prenses ve Bezelye Tanesi, Küçük Deniz Kızı gibi masallarıyla hafızalarda silinmez izler bırakan Danimarkalı Hans Christian Andersen’in ünlü “Kralın Yeni Elbisesi” masalından mirasıdır. Şemseddin Sami Kamûs-ı Türki'sinde dalkavuğu şöyle tanımlar: “Para kazanmak için birini öven kendi ağırlık ve onurunu koruyamayan.” Reşat Ekrem Koçu: “İşleri, meslekleri başkalarını eğlendirmek olan dalkavuk esnafına zelil adamlar kabul edilmişti. Bunlara toplum içinde derhal seçilmemeleri için ‘dalkavuk’ olmaları, yani kavuklarına hiçbir şey sarmamaları emrolundu, bu suretle kendileri de alameti farikaları olan serpuşlarına nispetle ‘Dalkavuk’ adını aldılar. Halife Harun Reşid'in dalkavuklarının adları Eşebi, Ebul Hasan; Halife Mütevekkil'in dalkavuğunun adı Ebul Enhas, Gazneli Mahmut'un dalkavuğunun adı Telhek idi. Reşat Ekrem Koçu’ya göre Osmanlı sarayında dalkavuk bulundurma geleneğini Yıldırım Bayezid başlatmıştı, gelenek Tanzimat’la birlikte bitmişti. Peçevi’ye göre III.Murad'ın Nasuh ve Cuhud isimli cüceleri çok ünlüydü. İkili kurdukları rüşvet ağı sayesinde çok büyük bir servet biriktirmişlerdi. Gözden düştüklerinde kendileriyle birlikte bir çok makam sahibi de azledilmişti. Topkapı Sarayı Müzesi’nde bulunan ve 1.Mahmud dönemine (1730-1754) bir arzuhalde “Dalkavuk Kulları” padişahtan aralarına sızan kötü ünlü dalkavukları ayıklamasını ve dalkavukların uyacakları kuralları tekrar belirlemesini istiyorlardı. Dalkavuklara yapılacak “latife”lerin tarifesi vardı. En ucuz “latife” dalkavuğun başına fiske vurmak olup fiske başına 20 para idi. En pahalı “latife” bostan dolabına bağlanarak bostan kuyusu içine dönme olup bedeli 600 para idi. Koçu’ya göre dalkavuklar çoğunlukla Şapur Çelebi, Kahkaha Molla, Ebülef Efendi, Burnaz Ağa, Çıplak Kadı, Kız Pehlivan, Kabrankulak Ağa, Hacı Fışfış, Hacı Samandıra gibi takma isimlerle tanınmışlardı.
Diese Folge ist eine Audio-Datei aus der Reihe des Podcasts Tarihin Öteki Yüzü, die du hier downloaden und online anhören kannst. Informiere dich über den Tarihin Öteki Yüzü Podcast Download.

* Download/Wiedergabe im Player erfolgen direkt vom Server des Anbieters.

Stichwörter

Stichwort hinzufügen

Kommentare

correctiv.org 2019

MP3 online hören: Batı'da Soytarı'nın Doğu'da Dalkavuk'un Kısa Tarihi

Podcast Download - Folge Batı'da Soytarı'nın Doğu'da Dalkavuk'un Kısa Tarihi online hören Verpasse keine Folge dieses Podcasts. Batı'da Soytarı'nın Doğu'da Dalkavuk'un Kısa Tarihi MP3 online hören, solange die Datei verfügbar ist. Die Dateien können jederzeit vom Anbieter offline genommen werden. Die Inhalte stammen nicht von podcast.de. Die Rechte liegen bei: correctiv.org 2019 Am Einfachsten informierst du dich über neue Downloads, indem du den Podcast Tarihin Öteki Yüzü abonnierst. Das geht per E-Mail, online oder mit einem Podcatcher und ohne iTunes. Ein Podcatcher ist eine spezielle Software zum Abonnieren und Herunterladen von Inhalten aus Podcasts.