Audio 1872'den 1979'a "Siyah Altın"ın Laneti ve İran'ın Üç Devrimi

Tarihin Öteki Yüzü Podcast03.01.20 14:10 Uhr

44. Bölüm von ÖZGÜRÜZ RADYO | Ayşe Hür

Dauer: 00:50:19 Ayşe Hür: ''Takvimler 1872’yi gösterirken Baron Julius von Reuters, İran’ın ekonomik kaynaklarının işletilmesi yolunda o kadar geniş haklar kazanmıştı ki yıllar sonra Lord Curzon bile bunu bir çeşit soygun olarak niteleyecekti.Halkı İran’ın İngilizlere “haraç-mezat” satılmasına karşı ayaklanmaya çağıranların başında 1869’da İran’dan sürgün edilince İstanbul’a gelerek II. Abdülhamit’in himayesine giren Cemaleddin Afgani vardı.1906 yılında Muzaffereddin Şah, feodal dönemden kalma yetkilerinin bir bölümünü halka bırakmaya, kurumlara devretmeye razı oldu. Bu, Batı’da yaygın adıyla İran Anayasa Devrimi, İranlıların deyişiyle İnkılab-ı Meşrutiyet’ti. Britanya Donanma Bakanı Winston Churchill, Birinci Dünya Savaşı’nın çıkacağı beklentisinden de hareketle gemilerin makinelerini kömürden petrole çevirmek istiyordu; bu da gerekli kaynaklara da erişimi gerektiriyordu. 1914 yılında İngilizler, İngiliz-İran Petrol Şirketi’nin (bugünkü BP) çoğunluk hissesini, yüzde 51’ini almaya karar verdiler. Churchill, Britanya’nın başına konan talih kuşuna inanamıyordu: “Peri masalları aleminden, en çılgın düşlerimizin ötesinde bir hediye!” 1920’de 140 yıldır ülkeyi yöneten Kaçar hanedanı İngiliz ve Rus askerlerinin işgal hareketlerini takiben iyice zayıflamış; ulema ve ordu saflarında yönetimde değişim talepleri ile hareketlenme iyice artmıştı. İran’ın tek düzenli ordu birimi olan Kazak Tugayı’nın sivrilen komutanlarından Rıza Han yanına siyasetin etkili düşünürlerinin desteğini aldıktan sonra İngilizlerin de teşvikiyle 21 Şubat 1921’de 1200 kişilik birliği ile Tahran’ın kontrolünü ele geçirdi. Mustafa Kemal hayranı Rıza Han da cumhuriyet rejimine geçmek istiyordu ama ulema, “Hayır!” dedi, bir İslam devletinin monarşi olması gerektiğini söyledi ve 1925’te Şah Rıza aynen Napolyon’un yaptığı gibi kendi kendisini tahta çıkarmak zorunda kaldı. İkinci Dünya Savaşı’na gelirken, Rıza Şah ve İran resmen tarafsızdı ama İngilizlerle Ruslar onu, Nazilere sempati beslemekle suçluyordu. Halbuki Rıza Şah da aynen İsmet İnönü gibi bir “denge oyunu’ oynuyordu. Ama onun gibi başarılı olamayacaktı.''
Der Download ist eine Audio-Datei aus dem Kanal des Podcasts Tarihin Öteki Yüzü, die du hier downloaden und online anhören kannst. Informiere dich über den Tarihin Öteki Yüzü Podcast Download.

* Download/Wiedergabe im Player erfolgen direkt vom Server des Anbieters.

Stichwörter

Stichwort hinzufügen

Kommentare

correctiv.org 2019

MP3 online hören: 1872'den 1979'a "Siyah Altın"ın Laneti ve İran'ın Üç Devrimi

Podcast Download - Folge 1872'den 1979'a "Siyah Altın"ın Laneti ve İran'ın Üç Devrimi online hören Verpasse keine Folge dieses Podcasts. 1872'den 1979'a "Siyah Altın"ın Laneti ve İran'ın Üç Devrimi MP3 online hören, solange die Datei verfügbar ist. Die Dateien können jederzeit vom Anbieter offline genommen werden. Die Inhalte stammen nicht von podcast.de. Die Rechte liegen bei: correctiv.org 2019 Am Einfachsten informierst du dich über neue Downloads, indem du den Podcast Tarihin Öteki Yüzü abonnierst. Das geht per E-Mail, online oder mit einem Podcatcher und ohne iTunes. Ein Podcatcher ist eine spezielle Software zum Abonnieren und Herunterladen von Inhalten aus Podcasts.